Από το Neo-Dada στο Post-Fluxus: Η Διαρκής Επανάσταση της Τέχνης
Robert Rauschenberg
«Νομίζω ότι ένας πίνακας είναι πιο κοντά στον πραγματικό κόσμο όταν φτιάχνεται από τον πραγματικό κόσμο.» — 1959.
Αυτή η φράση αντικατοπτρίζει την επιθυμία του να συνδέσει την τέχνη με την καθημερινότητα, χρησιμοποιώντας πραγματικά αντικείμενα και υλικά στα έργα του.
John Cage
«Ό,τι κάνουμε είναι μουσική.» — 1952.
Η ριζοσπαστική αντίληψη του Cage για την τέχνη επηρέασε το κίνημα Fluxus, τονίζοντας τη σημασία του τυχαίου και του καθημερινού στοιχείου στις καλλιτεχνικές εκφράσεις.
George Maciunas
«Το Fluxus είναι η συγχώνευση του Spike Jones, του βαριετέ, του αστείου, των παιδικών παιχνιδιών και του Duchamp.» — 1962.
Ο Maciunas, ως ο κύριος οργανωτής του Fluxus, υπογραμμίζει την αίσθηση παιχνιδιού και τον σουρεαλισμό που κυριαρχούν στην τέχνη του Fluxus.
Yoko Ono
«Η τέχνη είναι μια περιπέτεια σε έναν άγνωστο κόσμο, που μπορεί να εξερευνηθεί μόνο από εκείνους που είναι πρόθυμοι να πάρουν ρίσκα.» — 1960.
Η Ono προσέγγισε την τέχνη με πειραματισμό και διαδραστικότητα, αναδεικνύοντας τη δύναμη της συμμετοχής του κοινού.
Υπάρχει Post-Fluxus Σήμερα; (2024)
Το κίνημα Fluxus συνεχίζει να έχει επιρροή, και η κληρονομιά του παραμένει ζωντανή. Το Post-Fluxus περιγράφει νέες μορφές τέχνης που αντλούν έμπνευση από τις βασικές ιδέες του Fluxus, όπως ο συνδυασμός της τέχνης με την καθημερινότητα και η συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία. Στη σύγχρονη τέχνη, πολλά έργα συνεχίζουν να ενσωματώνουν την αισθητική του Fluxus μέσω του πειραματισμού με τα μέσα, της διαδραστικότητας και της κριτικής στάσης απέναντι στις παραδοσιακές αντιλήψεις της τέχνης.
Σήμερα, καλλιτέχνες και ομάδες εξερευνούν τα ψηφιακά μέσα, τη συμμετοχικότητα στο διαδίκτυο, και τη δημιουργία έργων που συνδυάζουν ήχους, εικόνες και τεχνολογία, επεκτείνοντας τις ιδέες του Fluxus. Παρόλο που δεν υπάρχει αναγνωρισμένο μεγάλο κίνημα με την ονομασία "Post-Fluxus," η αισθητική του Fluxus επιβιώνει σε multimedia performances και με τις τέχνες των νέων μέσων.
Ο Mr. Post Fluxus, αν υπήρχε ως εκπρόσωπος της σύγχρονης τέχνης, πιθανότατα θα είχε να προσθέσει μερικές σκέψεις που εστιάζουν στην τεχνολογία, την διαρκή επανάσταση της καλλιτεχνικής έκφρασης και την συμμετοχική φύση της τέχνης.
Μπορούμε να φανταστούμε ότι θα έλεγε τα εξής:
"Σήμερα, η τέχνη έχει ξεπεράσει τα όρια των φυσικών υλικών και του τυχαίου, όπως το φαντάστηκαν οι πρώτοι καλλιτέχνες του Fluxus. Ο κόσμος μας είναι ένας συνεχής καμβάς που συνδυάζει την πραγματικότητα με το ψηφιακό περιβάλλον, τη φυσική με την εικονική πραγματικότητα. Στη μετά-Fluxus εποχή, οι καλλιτέχνες δεν είναι μόνο δημιουργοί αλλά και σχεδιαστές εμπειριών. Η τέχνη πλέον μπορεί να είναι ένας διάλογος μεταξύ ανθρώπων που δεν έχουν γνωριστεί ποτέ, μέσω των διαδικτυακών πλατφορμών, της εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας."
"Η τέχνη, όπως τη γνωρίζαμε, μετατρέπεται σε κάτι πιο ρευστό και πολυδιάστατο. Δεν χρειάζεται πλέον η χειρονομία της δημιουργίας να είναι φυσική – μπορεί να είναι μια ψηφιακή διαδικασία. Το Post-Fluxus, αν και δεν είναι κίνημα με την παραδοσιακή έννοια, είναι ένας κόσμος όπου οι ιδέες του Fluxus ζουν και αναπνέουν μέσα από νέες τεχνολογίες, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, συμμετοχικά δίκτυα και συνεργατικές δημιουργίες."
"Ο σημερινός καλλιτέχνης είναι προγραμματιστής, δάσκαλος και φιλόσοφος ταυτόχρονα. Μπορεί να δημιουργεί κόσμους που ξεπερνούν την ανθρώπινη φαντασία, αναζητώντας την αισθητική σε αλγορίθμους, δεδομένα και ασύλληπτες μορφές τέχνης. Και ενώ η βασική αρχή του Fluxus παραμένει - να σπάσει τους περιορισμούς της συμβατικής τέχνης - το Post-Fluxus αγκαλιάζει τη δυνατότητα του σύμπαντος να είναι ανοιχτό και άπειρο, συνδέοντας τους ανθρώπους με τρόπους που πριν ήταν αδιανόητοι."
Έτσι, ο Mr. Post Fluxus θα έδινε έμφαση στη χρήση της τεχνολογίας και της ψηφιακής αλληλεπίδρασης ως νέες μορφές έκφρασης και δημιουργίας, επεκτείνοντας τις αρχές του Fluxus σε έναν κόσμο χωρίς σύνορα και με απεριόριστες δυνατότητες.
Ο Mr. Post Fluxus θα μπορούσε να συμφωνήσει και να επεκτείνει τη διάσημη φράση του Joseph Beuys: «Κάθε άνθρωπος είναι καλλιτέχνης». Αυτή η δήλωση του Beuys υποστήριζε την ιδέα ότι η δημιουργικότητα είναι μια φυσική ικανότητα που έχει κάθε άτομο, ανεξάρτητα από το αν έχει λάβει επίσημη καλλιτεχνική εκπαίδευση ή όχι. Η καλλιτεχνική έκφραση, για τον Beuys, δεν περιοριζόταν μόνο στα παραδοσιακά μέσα όπως η ζωγραφική ή η γλυπτική, αλλά επεκτεινόταν σε κάθε μορφή κοινωνικής και πολιτιστικής δράσης.
Θα έλεγε ακόμα ο Mr. Post Fluxus πως...
"Στη σημερινή εποχή, η φράση του Beuys είναι πιο αληθινή από ποτέ. Ο καθένας μπορεί να γίνει καλλιτέχνης – όχι μόνο γιατί η τεχνολογία δίνει πρόσβαση σε εργαλεία και πλατφόρμες δημιουργίας που πριν ήταν αδιανόητες, αλλά επειδή η σύγχρονη τέχνη έχει απελευθερωθεί από τα παραδοσιακά όρια. Μέσω των κοινωνικών δικτύων, των ψηφιακών μέσων, ακόμα και της τεχνητής νοημοσύνης, οι άνθρωποι δημιουργούν, μοιράζονται και αναγνωρίζονται ως καλλιτέχνες χωρίς να χρειάζονται την έγκριση των επίσημων ακαδημαϊκών θεσμών."
Ο Mr. Post Fluxus θα τονίσει πως, σήμερα, η τέχνη είναι προσβάσιμη σε όλους και ο ρόλος της έχει γίνει περισσότερο κοινωνικός και πολιτικός. Κάθε άτομο που δημιουργεί κάτι με σκοπό να εκφράσει ή να επηρεάσει, με έναν τρόπο, γίνεται καλλιτέχνης.
Για τους αυτοδίδαχτους καλλιτέχνες:
Ο Mr. Post Fluxus πιθανότατα θα ήταν ένθερμος υποστηρικτής των αυτοδίδαχτων καλλιτεχνών. Οι αυτοδίδαχτοι καλλιτέχνες, όπως και το Fluxus, αντιπροσωπεύουν το πνεύμα της ελευθερίας και της αντίστασης στις συμβατικές δομές της τέχνης.
"Οι αυτοδίδαχτοι καλλιτέχνες αποτελούν ζωντανό παράδειγμα του πώς η τέχνη μπορεί να ξεπεράσει τα όρια της εκπαίδευσης και της κοινωνικής τάξης. Η δημιουργία δεν απαιτεί κανόνες ή εξειδικευμένη γνώση – απαιτεί μόνο αυθεντική έκφραση και πάθος. Ο κόσμος μας, με τα ανοιχτά ψηφιακά εργαλεία, είναι το ιδανικό περιβάλλον για να ανθίσει η αυτοδίδακτη τέχνη."
Προσθέτοντας:
"Σήμερα, η τέχνη δεν είναι θέμα τεχνικής δεξιότητας ή επαγγελματισμού. Είναι ζήτημα αυθεντικότητας, ενέργειας και σύνδεσης με το κοινό. Οι αυτοδίδαχτοι καλλιτέχνες είναι οι νέοι επαναστάτες που, όπως οι Fluxus, αμφισβητούν τα καθιερωμένα και διαμορφώνουν νέους δρόμους δημιουργίας, χρησιμοποιώντας ό,τι έχουν στη διάθεσή τους – είτε είναι παραδοσιακά μέσα είτε ψηφιακά εργαλεία."
Ο Mr. Post Fluxus θα εκτιμούσε τον αυθορμητισμό και τη φρεσκάδα των αυτοδίδαχτων καλλιτεχνών, θεωρώντας ότι φέρνουν κάτι το ανατρεπτικό και καινοτόμο στον κόσμο της τέχνης, ενσαρκώνοντας την αρχή του Beuys ότι η τέχνη ανήκει σε όλους.
Ευχαριστούμε Mr. Post Fluxus
Εικόνα: "το χέρι του καλλιτέχνη κραδαίνει επικίνδυνο όπλο έκφρασης"
Γιάννης Σταμενίτης: "Tο κείμενο δε γράφτηκε για να ξεκαθαρίσει κάποιες καταστάσεις! Αλλά για να τις μπερδέψει περισσότερο"
