Αντί-Αρχείο: Ο Χώρος του Ασύμπτωτου
Στην καρδιά κάθε δημιουργικής διαδικασίας υπάρχει ένα χάος. Ένα χάος που χλευάζει τη γραμμική αφήγηση, που καταστρέφει το δόγμα της τελικής μορφής και χτίζει στη θέση του έναν καμβά αντιφάσεων. Το «αντί-αρχείο» δεν είναι ένα μνημείο του παρελθόντος, ούτε μια διαφάνεια που αναπαριστά την τελειότητα. Είναι ο χορός της ασύμπτωτης σκέψης, όπου η γλώσσα, τα υλικά και τα ίχνη γίνονται το πεδίο μιας αέναης διαπραγμάτευσης.
Κάθε αντικείμενο που συλλαμβάνεται μέσα από το έργο «Φόβητρο / Φόβος / Τραύμα / Μνήμη» αποκτά μια νέα ταυτότητα, όχι ως αυτόνομο υποκείμενο αλλά ως θραύσμα. Φωτογραφίες από οικογενειακά άλμπουμ ή πεταμένες στα σκουπίδια, σχολικές εργασίες, κρατικά έγγραφα, όλα επαναπροσδιορίζονται και γίνονται οι αποστάτες της παλιάς τους σημασίας. Η πράξη αυτή είναι ριζοσπαστική: δεν προσπαθεί να διορθώσει ή να εξωραΐσει, αλλά να αποδομήσει την ίδια την ουσία της ύλης και της σημασίας.
Το «αντί-αρχείο» δεν υπόσχεται την αλήθεια, ούτε τη σταθερότητα. Απευθύνεται στη φαντασία και στην κρίση του δέκτη, υπονομεύοντας την επιθυμία για οριστική ερμηνεία. Είναι μια γλώσσα αυθαίρετη, ένας καθρέφτης που ραγίζει επίτηδες για να αναδείξει την πολλαπλότητα. Το έργο δεν λέει: «Δείτε τι ήταν», αλλά «Δείτε τι μπορεί να είναι».
Η αποδομητική ανάγνωση, που τόσο συχνά συνδέεται με το έργο αυτό, δεν είναι παρά μια πράξη αντίστασης απέναντι στον υλισμό της επιφάνειας. Δεν στοχεύει στη διαστρέβλωση, αλλά στην απελευθέρωση. Εξερευνώντας τις αντιφάσεις, βυθίζοντας τη γλώσσα και τα αντικείμενα σε ένα ατελείωτο παιχνίδι νοημάτων, το έργο ανοίγει χώρους όπου η φαντασία του κοινού μπορεί να διασχίσει το «κενό» και να κατασκευάσει νέες αφηγήσεις.
Ο στόχος; Να δοθεί φωνή στα άλαλα θραύσματα του παρελθόντος. Να αποκαλυφθεί η υποτιθέμενη σταθερότητα ως ένας εύθραυστος μύθος. Να συνδεθούν τα κομμάτια της ύλης με την εμπειρία, τα συναισθήματα και την ψυχολογία του παρατηρητή, δίνοντας στο «τίποτα» τη δύναμη να γίνει «κάτι».
Το «αντί-αρχείο» είναι μια πράξη ανασύνθεσης, μια πρόσκληση να χτίσουμε ξανά από την αρχή χωρίς τις δεσμεύσεις της προκαθορισμένης αλήθειας. Δεν είναι ένα αντικείμενο. Είναι μια εμπειρία.
Μέσα από τα έργα αυτά, ο χώρος γίνεται σκηνή και το κοινό οι πρωταγωνιστές. Καλούνται όχι να παρακολουθήσουν, αλλά να συμμετάσχουν. Να διαπραγματευτούν, να συνδέσουν, να σπάσουν και να ενώσουν. Το «αντί-αρχείο» δεν ολοκληρώνεται ποτέ· είναι μια συνεχής επιτέλεση, ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται μέσα από κάθε βλέμμα, κάθε σκέψη, κάθε αλληλεπίδραση.
Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι «τι είναι το έργο».
Το ερώτημα είναι: «Τι
είστε εσείς μέσα στο έργο;»
Mr Post Fluxus
Εικόνα: O Γιάννης Σταμενίτης μιλάει για το έργο του.
Φωτογραφία: Joanna Chrysanthopoulou (Rough Cat)
