Το Κράτος και η Βία
Στην ελληνική μυθολογία, η Βία δεν είναι απλά μια δύναμη, αλλά η ίδια η προσωποποίηση της βίαιης εξουσίας. Μαζί με τον αδελφό της, το Κράτος, συνόδευαν τον Δία, αναλαμβάνοντας τη δύσκολη αποστολή να επιβάλλουν την κυριαρχία του. Είναι εντυπωσιακό ότι οι αρχαίοι Έλληνες παρουσίασαν αυτές τις δυνάμεις ως αναπόσπαστο δίδυμο, που το Κράτος και η Βία πάντα συνυπάρχουν και λειτουργούν ως τα εκτελεστικά όργανα της εξουσίας. Το Κράτος δεν είναι μόνο η ισχύς της εξουσίας, αλλά η απρόσωπη δύναμη που προχωρά σε πράξεις, ενώ η Βία είναι εκείνη που την καθιστά αδιαμφισβήτητη και ακραία.
Στον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου, η Βία είναι παρούσα όχι με λόγια, αλλά με την εκτέλεση των αποφάσεων του Δία. Η εικόνα του αλυσοδεμένου Προμηθέα δεν είναι απλά μια εικόνα τιμωρίας, αλλά της αδυσώπητης επιβολής της εξουσίας, την οποία εκπροσωπούν το Κράτος και η Βία. Η σιωπή της Βίας στο έργο δεν είναι τυχαία. Είναι η απόλυτη έκφραση της σιωπηλής δύναμης που ασκείται χωρίς να χρειάζεται καμία δικαιολογία ή εξήγηση. Ο Κράτος μιλά, παρακινεί και δίνει εντολές, ενώ η Βία, απλά ασκείται, χωρίς λόγια, χωρίς φωνή.
Η φιλοσοφία του Ησίοδου, μέσα από τη Θεογονία του, είναι εξίσου επιβλητική. Ο Δίας, όντας το απόλυτο κέντρο της εξουσίας, ορκίζει τη Βία και το Κράτος να είναι οι πιστοί του συνοδοί, διασφαλίζοντας έτσι ότι η εξουσία του θα επιβληθεί χωρίς αμφισβήτηση. Όπως και έγινε.
Αυτό που είναι ενδιαφέρον στην ελληνική μυθολογία είναι ότι η Βία και το Κράτος δεν αποτελούν μόνο τα μέσα εξουσίας, αλλά και την ίδια την έννοια της απολυταρχίας. Μπορούν να είναι σιωπηλοί, αλλά η παρουσία τους είναι συνεχής και αμετάβλητη, λειτουργώντας με μια υπερβατική δύναμη που επηρεάζει όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης ύπαρξης. Δεν ζητούν συγχώρεση, δεν διαπραγματεύονται. Απλώς υπάρχουν και επιβάλλουν τον κανόνα τους, εξασφαλίζοντας ότι η τάξη θα παραμείνει, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές.
Η Σκιά της Εξουσίας και το Φως της Ελευθερίας
Ζούμε σε κράτος, φίλε μου – ναι, κι εγώ κι εσύ. Και το κράτος αυτό μοιάζει με έναν αόρατο τοίχο που μας κρατά όλους, όσο κι αν προσπαθούμε να το ξεχάσουμε. Η εξουσία του είναι παντού – στην οθόνη, στη δουλειά, στον δρόμο, στην ίδια τη σκέψη μας. Κι αν το καλοσκεφτείς, είναι σαν μια τεράστια παράσταση, μια σκηνή στην οποία έχουμε κληθεί να παίξουμε τους ρόλους μας – με την υποταγή, τη σιωπή, ή την ανοχή μας.
Κι εγώ, όπως κι εσύ, νιώθω την αλυσίδα αυτή να βαραίνει στους ώμους μου. Πολλές φορές σκέφτομαι ότι όσο υπάρχει κράτος, θα υπάρχει και κυριαρχία, θα υπάρχει σκλαβιά, γιατί αυτή είναι η φύση του – να πλάθει έναν κόσμο όπου κάποιοι επιβάλλονται και κάποιοι άλλοι ακολουθούν. Με θλίβει να βλέπω ανθρώπους που θα μπορούσαν να είναι ελεύθεροι, δυνατοί και δημιουργικοί, να κρατούνται πίσω, αποτραβηγμένοι από αυτό το παιχνίδι. Είναι σαν να έχουν μάθει ότι η ζωή πρέπει να είναι υποταγή, και τίποτα παραπάνω.
Μα ξέρεις, μέσα μου, αυτό δεν το δέχομαι. Δεν μπορώ να δεχτώ ότι ο μόνος τρόπος να ζούμε είναι υποτάσσοντας το "είμαι" μας στο "πρέπει" που μας επιβάλλουν. Και νιώθω πως η πραγματική ελευθερία δεν είναι απλώς το να επιλέγεις πότε να κάνεις πίσω, αλλά το να έχεις το θάρρος να ζήσεις όπως επιθυμείς, χωρίς να υπηρετείς το θέατρο της εξουσίας.
Κάθε φορά που βρίσκομαι ανάμεσα στους ανθρώπους μου, αυτούς που ξέρουν να ζουν χωρίς να υποτάσσονται, νιώθω μια σπίθα. Είναι σαν να βλέπω ένα κομμάτι της αλήθειας που μας κρύβουν – πως η δύναμή μας δεν είναι στις μάσκες, στις θέσεις, στην εξουσία. Είναι στο να στεκόμαστε αυθεντικοί, ριζωμένοι στη ζωή χωρίς να χρειαζόμαστε κανέναν να μας ορίζει.
Γιατί η εξουσία, φίλε μου, είναι μια παγίδα. Μας κάνει να νιώθουμε μικροί,
αδύναμοι, ότι χρειαζόμαστε πάντα κάποιον πάνω από εμάς. Όμως, όσο κι αν
προσπαθούν να μας πείσουν ότι έτσι πρέπει να είναι, βαθιά μέσα μου ξέρω ότι
μπορούμε να ζούμε ελεύθερα, χωρίς αυτή την ψευδαίσθηση της δύναμης. Ίσως,
λοιπόν, αυτό να είναι το νόημα. Να αφήσουμε πίσω μας τη σκιά της εξουσίας και
να σηκωθούμε με το δικό μας φως, για εμάς και για όσα πραγματικά αξίζουν.
Mr Post Fluxus
