Τραύμα: Η Βαριά Κληρονομιά της Σιωπής
Το τραύμα είναι σαν μια ρωγμή στον καθρέφτη της
ύπαρξής μας. Σου επιτρέπει να δεις την αντανάκλασή σου, αλλά ποτέ όπως τι είναι
στ’ αλήθεια. Είναι εκείνη η αόρατη βαλίτσα που κουβαλάς παντού, γεμάτη από
φόβους, ντροπές, και άβολες ερωτήσεις που κανείς δεν τόλμησε να κάνει.
Η κοινωνία αγαπά το τραύμα, αλλά από μακριά. Το
χειροκροτεί σαν έργο τέχνης σε κάποια αποστειρωμένη αίθουσα, αλλά αρνείται να
το αντιμετωπίσει. "Ό,τι δεν φαίνεται, δεν υπάρχει" λένε. Έτσι, το
τραύμα γίνεται μια βαριά κληρονομιά, που μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά, σαν
κατάρα.
Όμως, γιατί να ζούμε με πληγές που δε μας ανήκουν;
Γιατί να αφήνουμε τον φόβο να μας καθορίζει; Ίσως γιατί έχουμε εκπαιδευτεί να
σκύβουμε το κεφάλι αντί να ανοίγουμε τα μάτια. Το τραύμα δεν είναι μόνο ο πόνος
που βιώσαμε, αλλά και η σιωπή που το αγκάλιασε.
Κι όμως, σε κάθε ρωγμή υπάρχει φως. Το τραύμα μπορεί
να γίνει εργαλείο, πυξίδα, ακόμα και καύσιμο για αλλαγή. Η δύναμη δεν βρίσκεται
στην απόκρυψη, αλλά στην αποδοχή. Στο να κάνεις τον πόνο σου τέχνη, να τον
μετατρέπεις σε γέφυρα που ενώνει τους ανθρώπους.
Ας αφήσουμε λοιπόν τη σιωπή
και ας μιλήσουμε για τα τραύματά μας. Γιατί μόνο έτσι μπορείς να τα ξορκίσεις.
Το τραύμα δεν είναι το τέλος, αλλά η αρχή μιας νέας αφήγησης.
Το Τραύμα στην Τέχνη
Στην τέχνη, το τραύμα βρίσκει τον φυσικό του καμβά. Είναι η πληγή που δεν κρύβεται, το ουρλιαχτό που αποτυπώνεται με χρώμα, σχήμα ή ήχο. Από την ωμή αγωνία του Goya μέχρι τους παραμορφωμένους κόσμους του Bacon, το τραύμα είναι η γλώσσα που μιλάει εκεί που οι λέξεις αδυνατούν.
Η τέχνη έχει μια μοναδική ικανότητα: να μετατρέπει τον πόνο σε κάτι χειροπιαστό, κάτι που μπορούμε να αγγίξουμε, να κοιτάξουμε κατάματα, να διαπραγματευτούμε. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το τραύμα γίνεται κάτι περισσότερο από μια εμπειρία: γίνεται κοινό έδαφος, ένας καθρέφτης της συλλογικής μας ψυχής.
Κι εδώ βρίσκεται το μεγάλο παράδοξο: ενώ η τέχνη αποκαλύπτει την αλήθεια του τραύματος, την ίδια στιγμή το απαλύνει. Η δημιουργία προσφέρει έναν δρόμο διαφυγής, έναν τρόπο να μετασχηματίσεις την απελπισία σε νόημα. Δεν πρόκειται για εξιδανίκευση ή παρηγοριά, αλλά για επαναδιεκδίκηση της ταυτότητας μέσα από τη διαδικασία της έκφρασης.
Η τέχνη, όμως, δεν περιορίζεται στον δημιουργό της. Είναι ένας διάλογος, μια πρόσκληση στο κοινό να σταθεί απέναντι στο δικό του τραύμα. Ένα έργο που γεννήθηκε από πόνο μπορεί να πυροδοτήσει σκέψεις, αναμνήσεις, ακόμα και θεραπεία σε όσους το βιώνουν. Είναι σαν να λες: "Δεν είσαι μόνος. Δες, κι εγώ πονάω, κι εγώ παλεύω, αλλά συνεχίζω."
Όταν το τραύμα εισέρχεται στην τέχνη, σπάει τα δεσμά της μοναχικότητας. Παύει να είναι το σκοτεινό μυστικό ενός ανθρώπου και γίνεται φάρος που φωτίζει έναν κοινό δρόμο. Η τέχνη, στο τέλος, είναι ο τόπος όπου το τραύμα βρίσκει τον δρόμο του προς τη λύτρωση.
«Η
τέχνη δεν θεραπεύει το τραύμα, αλλά του δίνει ένα σώμα για να χορέψει μέσα στη
φωτιά.»
Mr Post Fluxus
