Το Φόβητρο

Το Φόβητρο

Το Φόβητρο είναι ο πιο φτηνός μηχανισμός ελέγχου. Είναι το εργαλείο που στήνει η εξουσία για να βεβαιωθεί ότι θα παραμείνεις ήσυχος, με τα χέρια δεμένα και το βλέμμα κατεβασμένο. Το Φόβητρο είναι παντού: στις οθόνες μας, στους τοίχους της πόλης, στα λόγια που φυτεύονται στο μυαλό μας από παιδική ηλικία. Δεν είναι ποτέ η ίδια η απειλή – είναι το σφίξιμο στο στομάχι πριν εμφανιστεί. Είναι ο ψίθυρος που λέει: "Μη μιλάς, μη κουνηθείς, μη δοκιμάσεις."

Ο τρόμος αυτός μεταμορφώνεται, φοράει μάσκες. Σήμερα είναι ο φόβος της φτώχειας, αύριο της διαφορετικότητας, μεθαύριο της μοναξιάς. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι το ίδιο: ένας λαός που σιωπά, που δεν διεκδικεί, που προσαρμόζεται για να επιβιώσει. Και η εξουσία τρίβει τα χέρια της, γιατί ξέρει ότι το καλύτερο Φόβητρο είναι αυτό που φυτρώνει μέσα μας.

Κι όμως, το Φόβητρο έχει μια αχίλλειο πτέρνα: τη συνειδητοποίηση. Όταν κοιτάξεις πίσω από την κουρτίνα, όταν δεις πόσο άδειο είναι, πόσο φτιαχτό, τότε χάνει τη δύναμή του. Το μεγαλύτερο όπλο του φόβου είναι η άγνοια. Όταν μάθεις, καταλαβαίνεις ότι δεν έχει τίποτα αληθινό να προσφέρει – μόνο σκιές και ψέματα.

Κι εδώ είναι που η τέχνη – ή καλύτερα, η διανόηση – παίζει τον ρόλο της. Η τέχνη ξεγυμνώνει το Φόβητρο. Το εκθέτει. Το μετατρέπει από κάτι τρομακτικό σε κάτι γελοίο. Γιατί το Φόβητρο, τελικά, δεν είναι τίποτα άλλο από ένα σκιάχτρο σε έναν άδειο αγρό. Εσύ του δίνεις δύναμη.

Κάθε φορά που το γελοιοποιείς, που του αφαιρείς το κύρος, κάνεις ένα βήμα προς την ελευθερία. Η αλήθεια είναι απλή: η ελευθερία δεν έρχεται από τη δύναμη, αλλά από το θάρρος να κοιτάξεις το φόβο στα μάτια και να προχωρήσεις.

"Το Φόβητρο είναι ένα ψέμα με μεγάλα δόντια. Όσο το κοιτάς, σε καταπίνει. Όταν γελάσεις μαζί του, το κλείνεις σε μια φούσκα και την αφήνεις να πετάξει."

Mr Post Fluxus

Εικόνα, ο Γιάννης Σταμενίτης φέρει το κοστούμι του Φόβητρου, από την σειρά έργων με τίτλο, Φόβητρο / Φόβος / Τραύμα / Μνήμη. Η φωτογράφιση είναι του Ανδρέα Παπανδρέου.