Η Τέχνη του Αρχείου: Η Θεωρία της Κλερ Μπίσοπ
Η τέχνη του αρχείου, όπως την ορίζει η Κλερ Μπίσοπ, αποτελεί μια σύγχρονη εικαστική πρακτική που εστιάζει στη συλλογή, οργάνωση και επανανοηματοδότηση υλικών από το παρελθόν.Το αρχείο δεν είναι απλώς μια αποθήκη πληροφοριών αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που παράγει νέα αφηγήματα και συνδέσεις. Σύμφωνα με τη Μπίσοπ, η τέχνη του αρχείου αντλεί δύναμη από την αντίσταση στη λήθη, την κριτική ανασκόπηση της ιστορίας και την ενεργοποίηση της μνήμης για πολιτικούς και κοινωνικούς σκοπούς.
Η διαδικασία αυτή δεν είναι ουδέτερη• ο καλλιτέχνης που εργάζεται με αρχειακό υλικό λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, αναδεικνύοντας ή αμφισβητώντας τις κυρίαρχες αφηγήσεις. Η Μπίσοπ επισημαίνει πως η τέχνη του αρχείου μπορεί να είναι επαναστατική όταν αντιπαραβάλλει την έννοια της αρχής και του τέλους με τον συνεχή αναστοχασμό πάνω στο τι παραμένει και τι χάνεται.
Το Αντί-Αρχείο του Γιάννη Σταμενίτη
Ο Γιάννης Σταμενίτης, προσφέρει μια ανατρεπτική εκδοχή της τέχνης του αρχείου, δημιουργώντας ένα αντί-αρχείο που αμφισβητεί την ίδια την έννοια της σταθερότητας και της διαφύλαξης. Το αντί-αρχείο του Σταμενίτη είναι μια ριζοσπαστική χειρονομία που καταγράφει την απουσία, τη λήθη και την αποσπασματικότητα. Αντί να διαφυλάσσει τη μνήμη ως αναλλοίωτο στοιχείο, το έργο του επικεντρώνεται στη φθορά και στη δυναμική σχέση ανάμεσα σε μνήμη και τραύμα.
Στο έργο του «Φόβητρο / Φόβος / Τραύμα / Μνήμη», που αντλεί έμπνευση από την αρχειακή τέχνη, παρατηρούμε τη μεταμόρφωση των υλικών σε αφηγήματα αντίστασης. Ο κύκλος από χέρια που ζητούν βοήθεια δεν είναι μια αρχειοθέτηση δεδομένων• είναι μια ζωντανή αποτύπωση της ανθρώπινης απόγνωσης. Η επιλογή του Σταμενίτη να αναδείξει την απουσία φωνής ή βοήθειας είναι ένα σχόλιο για το πώς η ιστορία συχνά παραβλέπει τα πιο αδύναμα μέρη της.
Η έννοια του αντί-αρχείου επεκτείνεται και στο θέμα των μεταναστών, όπου ο καλλιτέχνης εστιάζει σε στιγμές που δεν καταγράφηκαν ποτέ επίσημα, σε ιστορίες που χάθηκαν ή αγνοήθηκαν. Αυτό που διαφοροποιεί το αντί-αρχείο του Σταμενίτη είναι η συνειδητή επιλογή του να μην προσφέρει μια «ολοκληρωμένη» εικόνα αλλά μια αποσπασματική, που αναγκάζει τον θεατή να αναζητήσει τα κενά.
Το Αντί-Αρχείο ως Αντίσταση
Σε μια εποχή όπου η πληροφορία είναι άφθονη αλλά η εμβάθυνση σπανίζει, το έργο του Σταμενίτη προσκαλεί το κοινό να δει πέρα από το εμφανές και να αναρωτηθεί: Τι αφήνουμε εκτός του αρχείου; Τι επιλέγουμε να θυμόμαστε και γιατί; Αυτή η πρακτική δεν είναι μόνο καλλιτεχνική αλλά και βαθιά πολιτική, εναρμονισμένη με τις ιδέες της Κλερ Μπίσοπ για το πώς η τέχνη μπορεί να προκαλεί και να ενεργοποιεί τη συλλογική μνήμη.
Το αντί-αρχείο του Σταμενίτη, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια εναλλακτική προσέγγιση στην αρχειοθέτηση. Είναι μια δήλωση αντίστασης απέναντι στη λήθη, μια χειρονομία που αναδεικνύει την ανθρώπινη τραγικότητα και καλεί σε δράση για την αλλαγή.
Mr Chaos
