Ο αναζητητής πρέπει να έχει το θάρρος να εισέλθει στον εαυτό, να φτάσει κάποτε μπροστά στην πιο ταπεινωτική και ταυτόχρονα πιο απελευθερωτική σκέψη, πως μπορεί να έκανε λάθος, για όλα. Όχι μόνο για τον κόσμο, αλλά για τον εαυτό του, για τους ανθρώπους που αγάπησε, για τους εχθρούς που κατασκεύασε, για τις ιδέες που υπερασπίστηκε, για τις βεβαιότητες που κληρονόμησε και ποτέ δεν μπήκε στον κόπο να εξετάσει.
Η κοινωνία δεν χρειάζεται ανθρώπους που σκέφτονται χρειάζεται ανθρώπους που συμφωνούν. Από μικρή ηλικία μας μαθαίνει τι πρέπει να φοβόμαστε, τι πρέπει να επιθυμούμε, ποιον πρέπει να θαυμάζουμε, ποιον να περιφρονούμε και ποια ερωτήματα είναι «επικίνδυνα».
Μας δίνει έτοιμες ταυτότητες και ύστερα μας πείθει ότι τις διαλέξαμε, μας μαθαίνει να ονομάζουμε «κανονικότητα» αυτό που επαναλαμβάνεται από τους πολλούς και «τρέλα» αυτό που δεν καταλαβαίνουμε, έτσι ο άνθρωπος μπορεί να περάσει ολόκληρη τη ζωή του υπερασπιζόμενος μια φυλακή που πιστεύει πως είναι προσωπικότητα και στο βάθος "κανονικότητα".
Ο κυνικός θα γελούσε, θα κοιτούσε τις κοινωνικές μας επιδείξεις, τις φιλοδοξίες, την ανάγκη για κύρος, την πείνα για αναγνώριση και θα ρωτούσε. «Πόσα άραγε φιλαράκο μου από αυτά τα θέλεις πραγματικά και πόσα σου έμαθαν να θέλεις, τα οποία σου τα "κάρφωσαν", ως αναγκαιότητα;»
Ο Επίκουρος θα μας θύμιζε πως η ζωή γίνεται φτωχή όταν γεμίζουμε την ψυχή με τεχνητές ανάγκες και η εσωτερική μας πνευματική αναζήτηση θα μας έθετε το πιο επικίνδυνο ερώτημα. «Ποιος θα ήμουν αν δεν χρειαζόμουν την έγκριση κανενός;»
Ίσως τότε να άρχιζε η πραγματική ενδοσκοπική, η εσωτερική μας εξέγερση, η πιο δύσκολη εξέγερση εναντίον του εαυτού που κατασκεύασε η κοινωνία μέσα μας.
Η ίδια η κοινωνία δεν χρειάζεται να σε αλυσοδέσει, όταν έχει καταφέρει να σε κάνει να φοβάσαι την ελευθερία σου, δεν χρειάζεται να σου απαγορεύσει να σκέφτεσαι, όταν σε έχει πείσει πως η σκέψη σου πρέπει να μοιάζει με των άλλων, δεν χρειάζεται να σε λογοκρίνει, όταν σε έχει μάθει να αυτολογοκρίνεσαι πριν καν μιλήσεις και το πιο ύπουλο από όλα, σε έχει κάνει να υπερασπίζεσαι με πάθος ακόμη και τις ιδέες που σε κρατούν μικρό και "πατημένο" κατάχαμα.
Γι’ αυτό ο αναζητητής δεν πρέπει να φοβάται μήπως αποδειχθεί λάθος, θα πρέπει να φοβάται μήπως δεν τολμήσει ποτέ να το ανακαλύψει, μέσα του. Να μπορεί να εγκαταλείψει μια άποψη χωρίς να αισθανθεί ότι χάνει την ταυτότητά του, να μπορεί να πει «δεν ξέρω» χωρίς να νιώθει κατώτερος, να μπορεί να αλλάξει γνώμη χωρίς να ζητήσει συγχώρεση από το πλήθος, να μπορεί να σταθεί μόνος μέσα σε ένα δωμάτιο γεμάτο ανθρώπους που είναι βέβαιοι για όλα και να τους χαμογελάσει με σαρδόνιο μειδίαμα. Γιατί απλά η πλειοψηφία και η κοινή λογική δεν είναι η απόδειξη και δεν αποτελούν καμία "αλήθεια".
Ακόμη μοναξιά δεν είναι απόδειξη λάθους, η σκιά, άλλωστε, δεν βρίσκεται μόνο μέσα στον άνθρωπο, βρίσκεται και ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι ο φόβος που μοιραζόμαστε, η προκατάληψη που κληρονομούμε, η επιθυμία να ανήκουμε, η ανάγκη να έχουμε έναν εχθρό ώστε να αισθανόμαστε ότι ανήκουμε στους «σωστούς». Ο αναζητητής πρέπει να κατέβει εκεί, να κοιτάξει τη δική του σκιά και να αναρωτηθεί. Πόσο από το μίσος μου είναι πραγματικά δικό μου; Πόσο από την ηθική μου είναι φόβος; Πόσο από την ελευθερία μου είναι απλώς μια κοινωνικά αποδεκτή συνήθεια;
Εκεί αρχίζει η επικίνδυνη γνώση, όχι στο να αποκτάς και να αναζητείς περισσότερες απαντήσεις, αλλά στο να παύεις να χρειάζεσαι τις παλιές, ίσως η πιο επαναστατική φράση που μπορεί να πει ένας άνθρωπος σήμερα να μην είναι. «Έχω δίκιο.» Αλλά! «Ίσως όλα όσα μου έμαθαν να πιστεύω ήταν λάθος, και είμαι αρκετά ελεύθερος για να τα εξετάσω, όλα ξανά από την αρχή.»
Μείνε τότε λίγο στη σιωπή άνθρωπε, μην τρέξεις να γεμίσεις το κενό με μια νέα ιδεολογία, μην αντικαταστήσεις ένα δόγμα με ένα άλλο. Άφησε τον παλιό εαυτό να πεθάνει χωρίς να βιαστείς να βαφτίσεις τον καινούργιο. Η ελευθερία δεν είναι να βρεις μια καινούργια αλήθεια για να λατρεύεις, είναι να αποκτήσεις την ψυχική δύναμη να αμφισβητείς ακόμη κι εκείνη που "ντύθηκε" ως νέα.
Mr Post Fluxus
