"Η Πατρίς Ευγνωμονούσα"
Ήρωες, σου λέει. Ήρωες! Κι εμείς, οι απόγονοι, γνήσιοι, καθαρόαιμοι, περήφανοι. Το αίμα τους στις φλέβες μας, ο αγώνας τους στα χείλη μας, η θυσία τους στον ύπνο μας—αν δεν κοιμόμασταν τόσο βαριά.Πώς τους τιμήσαμε, αλήθεια; Με πλατείες και οδούς με τα ονόματά τους. Με μνημεία που γίνονται ραντεβού για ντελίβερι. Με ανδριάντες που βλέπουν τη χώρα τους χρεοκοπημένη, τα παιδιά τους ξενιτεμένα, και τους "γνήσιους απογόνους" τους να μιλούν για ήρωες, αλλά να σκύβουν το κεφάλι στην πρώτη δυσκολία.
Κι αν ήταν εδώ; Αν μπορούσαν να δουν πώς καταντήσαμε τη γη που ελευθέρωσαν; Θα μας αναθεμάτιζαν ή θα μας λυπούνταν;
Γιατί η αλήθεια δεν είναι μόνο στα καριοφίλια και στις δάφνες. Είναι και στο πώς τελείωσε το έργο των πρωταγωνιστών.
Ο Κολοκοτρώνης στη φυλακή.
Ο Ανδρούτσος γκρεμισμένος από την Ακρόπολη.
Ο Καραϊσκάκης προδομένος από ελληνικά χέρια.
Ο Μακρυγιάννης σακατεμένος, δαρμένος, ξεχασμένος.
Ο Καποδίστριας δολοφονημένος από αυτούς που δήθεν πάλευαν για την ίδια πατρίδα.
Και ξέρετε τι είναι το χειρότερο; Δεν είναι ότι τους σκοτώσαμε τότε. Είναι που το κάνουμε ακόμα.
Γιατί πάντα βρίσκουμε έναν τρόπο να δολοφονούμε τους δικούς μας ήρωες. Όχι με σφαίρες πια—με περιφρόνηση, με λήθη, με αδιαφορία. Με το να τους κάνουμε αγάλματα για να μην ακούγεται η φωνή τους.
Και μετά μιλάμε για ίδιο αίμα. Μιλάμε για περηφάνια.
Το γονάτισμα στη μνήμη δεν είναι το να τους θυμάσαι μόνο στις εθνικές επετείους. Είναι να έχεις το θάρρος να βλέπεις το τέλος τους και να αναρωτιέσαι:
Εγώ, στη θέση τους, τι θα είχα κάνει;
Εγώ, αν ζούσαν δίπλα μου σήμερα, θα τους βοηθούσα ή θα τους πετούσα στον δρόμο, όπως τότε;
Γιατί η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Οι άνθρωποι απλώς δεν αλλάζουν.
Το Τέλος των Ηρώων
Η επανάσταση του 1821 δεν είχε μόνο δοξασμένες μάχες, θυσίες και ελευθερία. Είχε και προδοσία, διχασμό και τραγικό τέλος, για εκείνους που έδωσαν τα πάντα για τον αγώνα. Οι περισσότεροι ήρωες, αφού πολέμησαν, αντί να ανταμειφθούν, βρήκαν τον θάνατο ή την εξαθλίωση από τα ίδια τα χέρια των συμπολεμιστών τους, της νέας εξουσίας ή της αχαριστίας της πατρίδας που υπηρέτησαν.
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (1770-1843)
Ο "Γέρος του Μοριά", που σήκωσε στις πλάτες του την Επανάσταση, φυλακίστηκε το 1833 από την Αντιβασιλεία του Όθωνα με την κατηγορία της συνωμοσίας κατά του κράτους. Καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά αργότερα η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια φυλάκιση. Έμεινε έγκλειστος στο Παλαμήδι μέχρι την αποφυλάκισή του το 1835. Πέθανε το 1843, ξεχασμένος από το κράτος που είχε βοηθήσει να ιδρυθεί.
Οδυσσέας Ανδρούτσος (1788-1825)
Ο θρυλικός ήρωας της μάχης της Γραβιάς φυλακίστηκε από την ελληνική κυβέρνηση το 1825. Κατηγορήθηκε για προδοσία και βασανίστηκε άγρια στη φυλακή. Τελικά, στις 5 Ιουνίου 1825, δολοφονήθηκε από τους δεσμοφύλακές του, που στη συνέχεια πέταξαν το σώμα του από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, για να φανεί σαν "απόπειρα απόδρασης".
Γεώργιος Καραϊσκάκης (1782-1827)
Ένας από τους μεγαλύτερους πολεμιστές της επανάστασης, σκοτώθηκε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες στις 23 Απριλίου 1827, στη μάχη του Φαλήρου. Η επίσημη εκδοχή μιλά για τραυματισμό από εχθρικό βόλι, αλλά πολλοί ιστορικοί υποψιάζονται ότι έπεσε θύμα ελληνικής προδοσίας, καθώς είχε έρθει σε σύγκρουση με την πολιτική ηγεσία.
Δημήτριος Υψηλάντης (1793-1832)
Αφού πρόσφερε τεράστιες υπηρεσίες στον αγώνα, παραγκωνίστηκε από τις ελληνικές κυβερνήσεις. Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του φτωχός, άρρωστος και εγκαταλελειμμένος. Πέθανε το 1832 σε ηλικία 39 ετών, σχεδόν ξεχασμένος από όλους.
Ιωάννης Καποδίστριας (1776-1831)
Ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας δολοφονήθηκε το 1831 από τους Μαυρομιχαλαίους, οι οποίοι τον θεωρούσαν εχθρό των τοπικών συμφερόντων. Ο άνθρωπος που προσπάθησε να χτίσει ένα ανεξάρτητο κράτος έπεσε νεκρός μπροστά στην εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο.
Μάρκος Μπότσαρης (1790-1823)
Ένας από τους αγνότερους αγωνιστές, σκοτώθηκε το 1823 στη μάχη του Καρπενησίου. Ο θάνατός του ήταν απώλεια για την Επανάσταση, καθώς ήταν ένας από τους λίγους που είχαν βάλει το καλό της πατρίδας πάνω από προσωπικά συμφέροντα.
Ανδρέας Μιαούλης (1769-1835)
Ο ναύαρχος που ηγήθηκε του ελληνικού στόλου πολέμησε γενναία, αλλά αργότερα, στη σύγκρουση μεταξύ Καποδίστρια και παλιών οπλαρχηγών, πυρπόλησε τον ελληνικό στόλο στην Ύδρα το 1831. Πέθανε λίγα χρόνια αργότερα, απογοητευμένος από τις πολιτικές ίντριγκες.
Νικηταράς (Νικήτας Σταματελόπουλος, 1782-1849)
Ο "Τουρκοφάγος" έδωσε τα πάντα για την πατρίδα, αλλά τελικά κατέληξε να ζητιανεύει στους δρόμους του Πειραιά. Κυνηγήθηκε από το κράτος, φυλακίστηκε για "συνωμοσία" και τυφλώθηκε στα γεράματα από τις κακουχίες. Πέθανε το 1849 πάμφτωχος και ξεχασμένος.
Γρηγόριος Δικαίος (Παπαφλέσσας) (1788-1825)
Σκοτώθηκε ηρωικά στη μάχη στο Μανιάκι το 1825, πολεμώντας κατά των Οθωμανών του Ιμπραήμ. Παρά τις αμφιλεγόμενες πολιτικές του κινήσεις, δεν πρόλαβε να βιώσει την αχαριστία της ανεξάρτητης Ελλάδας.
Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα (1771-1825)
Μετά την Επανάσταση, η ηρωική καπετάνισσα βρέθηκε στο περιθώριο. Δολοφονήθηκε το 1825 στην Ύδρα, ύστερα από μια οικογενειακή βεντέτα.
Μαντώ Μαυρογένους (1796-1848)
Ξόδεψε όλη την περιουσία της για την Επανάσταση, αλλά αργότερα εγκαταλείφθηκε από την πολιτεία. Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής της πάμπτωχη στη Μύκονο, όπου πέθανε ξεχασμένη.
Ρήγας Φεραίος (1757-1798)
Ο πρόδρομος της Ελληνικής Επανάστασης, Ρήγας Βελεστινλής, οραματίστηκε μια ελεύθερη Βαλκανική Ομοσπονδία απαλλαγμένη από τον οθωμανικό ζυγό. Το επαναστατικό του έργο, με αποκορύφωμα τη "Χάρτα" και τον "Θούριο", ενέπνευσε τους αγωνιστές του 1821. Συνελήφθη το 1797 από τις αυστριακές αρχές, παραδόθηκε στους Οθωμανούς και στραγγαλίστηκε στον Πύργο Νεμπόισα στο Βελιγράδι το 1798, μαζί με τους συντρόφους του. Πέθανε πριν δει την Ελλάδα ελεύθερη, αλλά οι ιδέες του έγιναν η σπίθα που άναψε τη φωτιά της Επανάστασης.
Επίλογος: Οι Κληρονόμοι της Λήθης
Οι ήρωες του ’21 πολέμησαν για μια Ελλάδα που δεν είδαν ποτέ. Μια Ελλάδα που γεννήθηκε πάνω στα κόκαλά τους και αμέσως ξέχασε τη θυσία τους. Μια Ελλάδα που τους φυλάκισε, τους καταδίκασε, τους άφησε να πεθάνουν φτωχούς και προδομένους.
Διακόσια χρόνια μετά, εμείς, οι "γνήσιοι απόγονοί" τους, δεν πολεμάμε πια με γιαταγάνια, αλλά ούτε και με αξίες. Μιλάμε για ελευθερία, αλλά προσκυνούμε την υποταγή. Υμνούμε τους αγώνες τους, αλλά ζούμε στη ραστώνη της αδιαφορίας. Λέμε πως είμαστε περήφανοι, αλλά δεν σηκώνουμε βάρος, δεν θυσιάζουμε τίποτα, δεν αγωνιζόμαστε για τίποτα.
Κι αν εκείνοι ζούσαν σήμερα; Θα έβλεπαν μια χώρα που χτίστηκε πάνω στην προδοσία τους και θα γελούσαν πικρά. Θα έβλεπαν πολιτικούς που παριστάνουν τους πατριώτες, ενώ ξεπουλούν την ίδια τη γη τους. Θα έβλεπαν έναν λαό που τιμά την ιστορία του με παρελάσεις και σημαιάκια, αλλά αφήνει την πατρίδα του να μαραζώσει.
Η Ελλάδα δεν προδόθηκε μόνο τότε. Προδίδεται κάθε μέρα που αφήνουμε τη λήθη να νικάει τη μνήμη. Κάθε μέρα που συμβιβαζόμαστε. Κάθε μέρα που σκύβουμε το κεφάλι και δεχόμαστε την αδικία, τη διαφθορά, τον ξεπεσμό.
Αν πραγματικά θέλουμε να τιμήσουμε εκείνους που θυσιάστηκαν, ας αναρωτηθούμε:
Τι θα έκαναν αν ζούσαν σήμερα; Και τι θα κάναμε εμείς αν ζούσαμε τότε;
Η απάντηση θα μας πει αν είμαστε πραγματικά απόγονοι των ηρώων ή απλώς κληρονόμοι της λήθης.
Η υποκρισία περισσεύει. Μιλάμε για τους ήρωες του '21, αλλά δεν έχουμε το θάρρος ούτε να διεκδικήσουμε τα αυτονόητα. Φουσκώνουμε από "εθνική υπερηφάνεια" στις εθνικές επετείους, αλλά ζούμε με σκυμμένο κεφάλι, ανεχόμαστε την αδικία, το ξεπούλημα, την υποτέλεια.
Τους τιμούμε με παρελάσεις και φιέστες, αλλά δεν τιμάμε τις αξίες τους. Τους μνημονεύουμε μέσα από τα σχολικά βιβλία, αλλά τους έχουμε ξεχάσει στην καθημερινή μας στάση. Τους θαυμάζουμε γιατί ήταν ανυπότακτοι, αλλά εμείς συμβιβαζόμαστε με κάθε μορφή εξουσίας που μας καταπατά.
Αν εκείνοι ζούσαν σήμερα, θα μας έφτυναν. Θα μας έβλεπαν να ανεχόμαστε κυβερνήσεις που τρέφουν τη φτώχεια, εργοδότες που εξευτελίζουν τους νέους, μια κοινωνία που έχει ξεχάσει τι θα πει αλληλεγγύη, αξιοπρέπεια, αντίσταση. Θα μας έβλεπαν να καμαρώνουμε για τη "λεβεντιά" μας, ενώ ανεχόμαστε να ζούμε με ψίχουλα, να μας κοροϊδεύουν κατάμουτρα, να μας κάνουν να νιώθουμε ξένοι στον τόπο μας.
Λέμε πως είμαστε "γνήσιοι απόγονοι" των ηρώων. Αν όμως έρχονταν ανάμεσά μας, θα τους φυλακίζαμε ξανά. Θα τους λέγαμε "γραφικούς", "ταραχοποιούς", "αναχρονιστικούς". Θα τους κυνηγούσαμε, όπως τους κυνήγησαν τότε.
Η αλήθεια είναι απλή: Δεν μας έμεινε ούτε το θάρρος τους ούτε η αξιοπρέπειά τους. Μόνο οι υποκριτικές τιμές και τα μεγάλα λόγια.
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά οι άνθρωποι δεν αλλάζουν. Και ίσως το αληθινό ερώτημα δεν είναι αν τιμάμε τους ήρωες, αλλά αν θα τους αναγνωρίζαμε, εάν βρίσκονταν στο σήμερα ανάμεσά μας.
Ή αν περιμένουμε να περάσουν άλλα εκατό χρόνια για να τους κάνουμε αγάλματα, ώστε να τους ξεχάσουμε με μεγαλύτερη ευκολία.
_Κι όμως, παρά τις προδοσίες, τα λάθη, τις χαμένες ευκαιρίες, εγώ την αγαπώ την Ελλάδα. Όχι σαν ιδέα αφηρημένη, ούτε σαν σύμβολο νεκρό σε κάποια σελίδα της ιστορίας. Την αγαπώ στις φωνές των ανθρώπων της, στη γλώσσα που κυλά σαν ποτάμι, στους δρόμους που περπάτησα και άφησα τα ίχνη μου.
Την αγαπώ γιατί είναι πληγή και γιατρειά μαζί. Γιατί πονά και πονάω μαζί της, αλλά και γιατί ελπίζω ακόμα, ακόμα κι όταν όλα μοιάζουν χαμένα.
Η Ελλάδα μου δεν είναι μόνο το παρελθόν της, είναι αυτό που παλεύουμε να γίνει. Είναι οι άνθρωποι που αντιστέκονται, που δημιουργούν, που ονειρεύονται. Είναι αυτοί που δεν έφυγαν, κι αυτοί που έφυγαν αλλά την κουβαλούν μέσα τους.
Και όσο κι αν με πληγώνει, πάντα θα την αγαπώ. Γιατί είναι πατρίδα. Και η πατρίδα δεν είναι μόνο εκεί που γεννιέσαι. Είναι εκεί που διαλέγεις να ανήκεις.
25η Μαρτίου 1821: Χρόνια πολλά Ελλάδα
Mr Post Fluxus
