Κάθε Κλειστό Σχολείο Είναι Ένα Μέλλον Που Πεθαίνει
Το μέγεθος της καταστροφής στην Παιδεία δεν είναι απλώς μια θλιβερή
στατιστική, είναι ένα εθνικό έγκλημα που χτυπά την καρδιά της κοινωνίας. Από το
2019 μέχρι σήμερα, η χώρα μας μετράει κλειστά σχολεία και χαμένα παιδιά.
Τριακόσια πενήντα πέντε 355 νηπιαγωγεία έκλεισαν (+14% σε σχέση με το 2019),
τριακόσια δεκαεννέα 319 δημοτικά
κατέβασαν ρολά (+29% σε σχέση με έξι χρόνια πριν), σαράντα 40 γυμνάσια και
λύκεια σίγησαν. Ο μαθητικός πληθυσμός κατρακύλησε, φτάνοντας το 2025 στους
1.210.000 μαθητές (–11% σε σχέση με το 2019), ενώ στα δημοτικά η πτώση είναι
ακόμα πιο δραματική, 488.018 μαθητές (–19% σε σχέση με έξι χρόνια πριν).
Αυτοί οι αριθμοί δεν είναι ψυχρά δεδομένα,
είναι παιδιά που δεν γεννήθηκαν ποτέ, είναι νέοι που έφυγαν στο εξωτερικό,
είναι οικογένειες που δεν άντεξαν. Κάθε κλειστή αίθουσα είναι ένα καρφί στο
φέρετρο της υπαίθρου, κάθε άδειο θρανίο είναι μια φωνή που χάθηκε πριν προλάβει
να ακουστεί. Το δημογραφικό, η μετανάστευση, η πολιτική αδιαφορία δεν είναι
δικαιολογίες, είναι η παραδοχή μιας χώρας που παραδίδεται στη φθορά, που ψυχορραγεί,
αναμένοντας τον επιθανάτιο ρόγχο της.
Η πολιτεία έκανε το μοιραίο λάθος να
αντιμετωπίσει την Παιδεία σαν κόστος και όχι σαν επένδυση. Έκλεισε σχολεία αντί
να στηρίξει κοινότητες, άφησε τους εκπαιδευτικούς να παλεύουν μόνοι τους,
γύρισε την πλάτη στη νεολαία. Όταν η κοινωνία φωνάζει για το δημογραφικό, η
εξουσία μετράει πίνακες και στατιστικές. Όταν οι οικογένειες παλεύουν να
μεγαλώσουν παιδιά με αξιοπρέπεια, η εξουσία σιωπά.
Η λύση υπάρχει, αλλά απαιτεί πολιτικό θάρρος
και κοινωνική βούληση. Να ανοίξουν ξανά τα σχολεία στις γειτονιές και στα
χωριά, γιατί κάθε σχολείο είναι φως και ζωή. Να στηριχθούν οι οικογένειες με
ουσιαστικά μέτρα για γέννα, ανατροφή, εργασία και στέγαση. Να δοθούν
αξιοπρεπείς μισθοί και σταθερές θέσεις στους εκπαιδευτικούς, ώστε να μείνουν
εδώ και να χτίσουν το μέλλον με τα παιδιά μας. Να εξοπλιστούν τα σχολεία με
σύγχρονες υποδομές, ώστε να μην υπάρχουν μαθητές δύο ταχυτήτων. Να γίνει η
Παιδεία κέντρο πολιτισμού, τέχνης και δημιουργίας, γιατί μόνο έτσι χτίζεται μια
κοινωνία με μέλλον.
Και μαζί με όλα αυτά, να μειωθούν οι μαθητές ανά τάξη. Γιατί ουσιαστικό μάθημα
δεν γίνεται με στοιβαγμένα παιδιά σε αίθουσες, γίνεται με λίγους μαθητές, με
χρόνο για τον καθένα, με δάσκαλο που προλαβαίνει να διδάξει και να ακούσει.
Ο στόχος πρέπει να είναι ξεκάθαρος. Στο
νηπιαγωγείο το τμήμα να έχει 12 μαθητές (μέγιστο 14). Στις πρώτες τάξεις του
δημοτικού 15 μαθητές (μέγιστο 17). Στις μεγαλύτερες τάξεις 18 μαθητές (μέγιστο
20). Στο γυμνάσιο 20 μαθητές (μέγιστο 22). Στο λύκειο 22 μαθητές (μέγιστο 24).
Σήμερα υπάρχουν τμήματα με 24 και 25 παιδιά, οπότε μιλάμε για μείωση 20% έως
30% ώστε να υπάρξει πραγματική παιδαγωγική ουσία.
Αυτό είναι το όριο που δίνει ποιότητα στο μάθημα. Λίγοι μαθητές, ζωντανή τάξη, δάσκαλος που προλαβαίνει να σταθεί σε κάθε παιδί, τάξη που δεν πνίγεται στον θόρυβο αλλά αναπνέει γνώση.
Αν η
πολιτεία θέλει πραγματικά να αναχαιτίσει τον μαρασμό της Παιδείας και της
κοινωνίας, πρέπει πρώτα να αναγνωρίσει τα λάθη της. Για χρόνια αντιμετώπισε την
εκπαίδευση σαν δαπάνη και όχι σαν επένδυση. Έκλεισε σχολεία στην περιφέρεια
αντί να στηρίξει τις τοπικές κοινότητες, άφησε τα χωριά να ερημώσουν, δεν έδωσε
κίνητρα σε νέους ανθρώπους να μείνουν και να δημιουργήσουν οικογένεια, δεν
στήριξε τους εκπαιδευτικούς που σηκώνουν το βάρος μιας χώρας που γερνά.
Το πρώτο που πρέπει να αλλάξει είναι η αντίληψη. Η Παιδεία δεν είναι λογιστική γραμμή, είναι το θεμέλιο του μέλλοντος. Η πολιτεία οφείλει να αναλάβει άμεσα δράση για να αναστρέψει τη φθορά της Παιδείας και της κοινωνίας. Πρέπει:
• Να σταματήσει το κλείσιμο σχολείων και να ανοίξει ξανά εκείνα που
αποτελούν τον τελευταίο πυρήνα ζωής στις τοπικές κοινωνίες
• Να δώσει ουσιαστικά κίνητρα σε νέες οικογένειες, με στήριξη στη γέννηση, στην
ανατροφή, στην εργασία και στη στέγαση
• Να επενδύσει σε εκπαιδευτικούς με σταθερότητα, μόνιμες θέσεις και αξιοπρεπείς
μισθούς, ώστε να μη φεύγουν οι νέοι δάσκαλοι και καθηγητές στο εξωτερικό
• Να εξοπλίσει τα σχολεία με όλες τις σύγχρονες υποδομές που χρειάζονται, από
νηπιαγωγείο μέχρι λύκειο, γιατί κάθε παιδί δικαιούται ίσες ευκαιρίες μάθησης
• Να δημιουργήσει και να εξοπλίσει πλήρως αίθουσες για εργαστήρια, εικαστικά,
θέατρο, μουσική, ξένες γλώσσες, γυμναστήρια και κάθε άλλη ειδικότητα
• Να μειώσει τον αριθμό μαθητών ανά τάξη ώστε κάθε παιδί να έχει πρόσβαση σε
ουσιαστική διδασκαλία και προσωπική υποστήριξη
• Να εφαρμόσει εξατομικευμένη στήριξη σε μαθητές με δυσκολίες, προγράμματα
ενισχυτικής διδασκαλίας και σύγχρονα μέσα τεχνολογίας
• Να συνδέσει το σχολείο με την κοινωνία, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό και τις
τέχνες, ώστε να είναι χώρος ζωής και δημιουργίας και όχι απλώς εκπαίδευσης
• Να επενδύσει σε συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και στην ανάπτυξη
καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας
• Να δημιουργήσει δίκτυο αναπληρωτών και υποστηρικτικού προσωπικού, έτοιμο από
την αρχή της σχολικής χρονιάς, για να μη μένουν κενά και οι μαθητές να μην
χάνουν ώρες μάθησης
Μόνο με αυτές τις αλλαγές η Παιδεία θα σταθεί
ξανά στα πόδια της, κάθε παιδί θα έχει πραγματική ευκαιρία μάθησης, και η
κοινωνία θα αποκτήσει το μέλλον που δικαιούται. Κάθε σχολείο που ανοίγει, κάθε
τάξη που μικραίνει, κάθε παιδί που στηρίζεται είναι μια νίκη απέναντι στη σιωπή
και στην αδιαφορία. Το λάθος της πολιτείας ήταν ότι κοίταξε βραχυπρόθεσμα,
αδιαφόρησε για το δημογραφικό, άφησε τις κοινότητες να μαραζώσουν. Η διόρθωση
πρέπει να είναι γενναία, μια εθνική στρατηγική για τη στήριξη των παιδιών και
της οικογένειας, μια Παιδεία που δεν θα μικραίνει χρόνο με τον χρόνο αλλά θα
ανοίγει δρόμους για το αύριο.
Γιάννης Σταμενίτης, καθηγητής εικαστικών μαθημάτων, αισθητικής αγωγής
εικόνα, δάνειο από το διαδίκτυο
